utworzone przez Doradca Sprzedawcy | mar 11, 2019 | Inne Regulaminy, Klauzule Niedozwolone, Profesjonalny Regulamin Sklepu Internetowego od prawników Prokonsumencki.pl, Ustawa o prawach konsumenta, Windykacja w Sklepie |
W dzisiejszym artykule przedstawimy zalety kolejnego zapisu w przygotowywanym przez naszych prawników regulaminie sklepu internetowego. Pozwala on na zabezpieczenie interesów sprzedawcy w relacjach z przedsiębiorcami (B2B). Tym razem pokażemy, jak w skuteczny sposób można ograniczyć odpowiedzialność sprzedawcy w stosunku do klientów niebędących konsumentami.
Odpowiedzialność na zasadach ogólnych – dlaczego warto ją zmodyfikować w regulaminie sklepu na korzyść sprzedawcy
W jednym z naszych poprzednich artykułów wyjaśnialiśmy, w jaki sposób można całkowicie wyłączyć odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi w relacjach B2B. Rękojmia to oczywiście podstawowa zasada odpowiedzialności sprzedawcy za jego produkt, która pozwala klientom na składanie reklamacji w przypadku dostrzeżenia wady zakupionego towaru. Sam fakt wyłączenia rękojmi wobec przedsiębiorców jednak nie sprawia jeszcze, że sprzedawca może czuć się całkiem bezpiecznie i liczyć na to, że nie poniesie żadnej odpowiedzialności w przypadku zaniedbań w wykonaniu umowy na rzecz klienta niebędącego konsumentem.
Wyłączenie rękojmi sprawia jedynie, że sprzedawcę trudniej będzie pociągnąć do odpowiedzialności w przypadku np. wad towaru, ponieważ wówczas odpowiadać on będzie na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego, które formułują odpowiedzialność kontraktową, tj. z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Klienta obarcza wtedy ciężar dowiedzenia, że (1) sprzedawca nie wykonał lub wykonał nieprawidłowo umowę, a (2) klient poniósł szkodę, (3) która pozostaje w związku przyczynowym z nieprawidłowym wykonaniem umowy sprzedaży przez sprzedawcę.
Zgodnie z zasadami ogólnymi sprzedawca będzie odpowiedzialny za działanie umyślne, jak i nieumyślne, którym wyrządzono szkodę klientowi – a zatem będzie odpowiadał także za niezachowanie należytej staranności w wykonaniu umowy sprzedaży. Najprościej mówiąc, odpowiada także za to, że nie zrobił wszystkiego, co w jego mocy, by wykonać umowę jak najlepiej. Jego odpowiedzialność obejmuje także zwłokę w wykonaniu zobowiązania umownego, a ponadto zaniechania i działania jego podwykonawców.
W związku z nieprawidłowym wykonaniem umowy sprzedaży klient może domagać się od sprzedawcy naprawienia wynikłej z tego faktu szkody poprzez zapłatę odszkodowania. Zasadniczo roszczenie klienta może obejmować nie tylko rzeczywiście poniesioną przez niego szkodę (np. sumę wydatków, jakie był zmuszony ponieść w związku z koniecznością doprowadzenia wadliwego towaru do stanu zgodności z umową), ale także utracone przez niego korzyści.
Z utraconą korzyścią możemy mieć do czynienia, gdy klient biznesowy kupił określony produkt dlatego, że był mu potrzebny do wykonania umowy z jego klientem końcowym, np. zamierzał produkt sprzedać po dokonaniu w nim określonych modyfikacji. Nieprawidłowe wykonanie umowy sprzedaży przez sprzedawcę, polegające chociażby na zwłoce w wydaniu towaru, może doprowadzić do tego, że klient biznesowy straci potencjalnego klienta oraz wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby mógł wykonać swoją umowę.
Ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy w regulaminie sklepu internetowego – granice wyłączenia odpowiedzialności
Jak zatem widzimy – sprzedawca, pomimo wyłączenia rękojmi dla przedsiębiorców, musi zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności, jaką nadal ponosi według przepisów ogólnych o odpowiedzialności kontraktowej.
Na szczęście przepisy te pozwalają nam dokonać rozszerzenia, jak i ograniczenia zakresu odpowiedzialności w relacjach z kontrahentami.
„Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.”
– art. 473 §1 Kodeksu cywilnego
„Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić wierzycielowi umyślnie.”
– art. 473 §2 Kodeksu cywilnego
Powyższe przepisy prawa cywilnego dają możliwość umownego ograniczenia odpowiedzialności sprzedawcy aż do granic umyślności. Zawarcie w regulaminie sklepu, który stanowi przecież integralną część umowy z klientem, stosownej klauzuli, pozwoli zatem wyłączyć odpowiedzialność sprzedawcy za szkody, które wyrządził w sposób nieumyślny sam, jak i poprzez osoby trzecie, w tym działających dla niego podwykonawców.
„Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.”
„(…) w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.”
– art. 361 §1 oraz §2 Kodeksu cywilnego
Przepisy dają nam także sposobność, by zastrzec w regulaminie, że sprzedawca ponosi odpowiedzialność jedynie za typowe i rzeczywiście poniesione szkody, nie natomiast za ewentualne utracone przez klienta korzyści. Pozwala to na zredukowanie ryzyka zapłaty dużo wyższego odszkodowania niż to, które należy się jedynie za rzeczywiste wydatki poniesione przez klienta wskutek nieprawidłowego wykonania umowy. Dzięki tym przepisom możemy nawet zawęzić zakres odpowiedzialności tylko do sumy zapłaconej przez klienta za produkt będący przedmiotem danej umowy sprzedaży. W przypadku sporu sądowego takie zapisy w regulaminie okażą się bardzo wygodne dla dowiedzenia, że strony umownie ograniczyły kwotę, do której sprzedawca odpowiada z tytułu umowy przed klientem biznesowym.
Podsumowanie
Odpowiednie postanowienia w regulaminie sklepu mogą dodatkowo zabezpieczyć interesy sprzedawcy w relacjach z klientami niebędącymi konsumentami. Przepisy Kodeksu cywilnego pozostawiają wiele „furtek”, z których dobry prawnik umiejętnie skorzysta, by w jak największym stopniu ograniczyć odpowiedzialność kontraktową sprzedawcy. Brak takich postanowień w regulaminie sprawia, że odpowiadamy zgodnie z tym, co stanowi ustawa, a więc także za nasze niedbalstwo, za szkodę spowodowaną nieumyślnie oraz za utracone przez klienta w rezultacie korzyści. Bez odpowiedniego zastrzeżenia w regulaminie nie będziemy mogli również powołać się na granicę sumy pieniężnej, do której nasza odpowiedzialność z tytułu umowy została ograniczona.
Prawnicy w naszym serwisie zdają sobie sprawę z możliwości, jakie dają przepisy, żeby z korzyścią dla sprzedawcy uregulować jego odpowiedzialność. Dlatego każdy nasz regulamin zawiera właśnie dodatkowe postanowienia umowne, w tym takie, które służą właśnie wspomnianemu w powyższym artykule ograniczeniu zakresu odpowiedzialności. Zachęcamy do kontaktu z naszym doradcą, jeżeli planują Państwo rozpocząć działalność e-commerce albo szukają Państwo bezpiecznej alternatywy dla obecnego regulaminu. Pomożemy dostosować obecny regulamin lub sporządzimy nowy, w którym zawrzemy wszystkie korzystne dla Państwa zapisy.
utworzone przez Doradca Sprzedawcy | lut 21, 2019 | Klauzule Niedozwolone, Profesjonalny Regulamin Sklepu Internetowego od prawników Prokonsumencki.pl, Regulamin Sklepu Internetowego |
Wypowiedzenie umowy- Najczęściej, analizując różnego rodzaju porady prawne, opracowania, czy artykuły można zauważyć, iż przedmiotem zapytań klientów są kwestie, problemy i rozważania odnoszące się do relacji między sprzedawcą, a konsumentem (B2C). Nie należy jednak zapominać o relacji B2B w sklepie internetowym, a co za tym idzie – przydatności regulaminu w kontekście relacji z klientami mającymi status przedsiębiorców, względem których, w prawnie wyznaczonych granicach, można odpowiedzialność sprzedawcy ograniczyć bądź nawet wyłączyć.
Ostatnio otrzymaliśmy od naszego klienta – sprzedawcy prowadzącego sklep internetowy następujące pytanie: „Czy mogę bez przesyłania specjalnych wezwań usunąć konto klienta – przedsiębiorcy ze skutkiem natychmiastowym?
Przedmiotowa sytuacja dotyczyła klienta sklepu internetowego – przedsiębiorcę, który zamieszczał na stronie obraźliwe, wulgarne komentarze na stronie sklepu poprzez jedną z możliwości konta w sklepie internetowym naszego klienta.
Poniżej wskażemy konkretne rozwiązanie, punkt naszego regulaminu, który pomógł rozwiązać problem naszego klienta. Zapraszamy do dalszej części artykułu.
Umowa o świadczenie usługi elektronicznej w sklepie internetowym
W opisywanej sytuacji, klient będący przedsiębiorcą założył konto w sklepie naszego klienta. Podczas rejestracji konta podane zostały dane firmowe wraz z nr NIP, REGON, a także firmowy adres do korespondencji. Zarejestrowani użytkownicy w tym sklepie mogli korzystać z różnorodnych dodatkowych funkcji dostępnych w ramach konta – jak zamieszczanie komentarzy do produktów czy wystawiania ocen.
Niestety, owy klient nie zamawiając żadnych produktów w sklepie, korzystał z konta poprzez zamieszczanie różnorodnych treści – obraźliwych komentarzy z wulgarnym słownictwem kierowanych zarówno do sprzedawcy jak i innych klientów sklepu.
Co należy podkreślić – każdy klient zakładając konto, ale też np. zapisując się na newsletter zawiera z usługodawcą w sklepie umowę. Jest to umowa o świadczenie usług elektronicznych. Taką usługą elektroniczną jest np. konto, o którym mowa w opisywanej spornej sytuacji naszego klienta. Szczegóły odnośnie każdej z usług elektronicznych wraz z możliwością rozpoczęcia korzystania z niej, kroków potrzebnych do skutecznego korzystania z danej usługi oraz warunków rezygnacji powinny być szczegółowo opisane w regulaminie sklepu.
W relacji B2C ( sprzedawca – konsument) wypowiedzenie umowy o świadczenie usługi elektronicznej ze skutkiem natychmiastowym, bez uprzedniego wezwania nie jest możliwe
Wyraźnie musimy podkreślić, iż wypowiedzenie umowy o świadczenie usługi elektronicznej, czyli w tej sytuacji usunięcie konta, w przypadku konsumentów nie jest prawidłowe ani też zgodne z prawem bez podjęcia wcześniejszych kroków. Chodzi o podjęcie takich działań, które mają na celu umożliwienie klientowi zmiany postępowania i ewentualnego rozpoczęcia korzystania z usługi elektronicznej w sposób właściwy. Najczęściej w takich sytuacjach sprzedawca wzywa klienta do zaprzestania naruszeń, wyznacza termin i zastrzega rygor niezastosowania się do wezwania – w tej sytuacji usunięcie konta klienta. Dopiero bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu umożliwi sprzedawcy usunięcie konta klienta zgodnie z prawem.
Rozwiązanie wskazane w naszym regulaminie
Oczywiście, w tej sytuacji klient ma status przedsiębiorcy, zatem po wdrożeniu określonego postanowienia w regulaminie sklepu, pojawi się możliwość wypowiedzenia umowy o świadczenie usługi elektronicznej ze skutkiem natychmiastowym.
Nasz klient zgodnie z naszą poradą – powołał się zatem na postanowienie pkt. 9.7 zamieszczonego w rozdziale „Postanowienia dotyczące przedsiębiorców” przygotowanego przez nas regulaminu jego sklepu internetowego, który to regulamin kupujący – przedsiębiorca zaakceptował rejestrując konto:
„W wypadku Usługobiorców nie będących konsumentami Usługodawca może wypowiedzieć umowę o świadczenie Usługi Elektronicznej ze skutkiem natychmiastowym i bez wskazywania przyczyn poprzez przesłanie Usługobiorcy stosownego oświadczenia.”
Sprzedawca może wykonać swoje prawo poprzez przesłanie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o świadczenie usługi elektronicznej – w tym przypadku mowa jest o koncie.
Co także warto podkreślić, powołując się na powyższy zapis regulaminu sklepu, sprzedawca nie jest zobowiązany do podawania przyczyny wypowiedzenia. Chociaż w praktyce, w tej sytuacji konkretna przyczyna wystąpiła tj. zamieszczanie treści o charakterze obraźliwym, mogących naruszać dobra osobiste sprzedawcy jak i osób trzecich – klientowi nie trzeba żadnej przyczyny podawać ani też formułować uzasadnienia.
Podsumowanie
W przypadku konsumentów, regulamin pozwala wykazać spełnienie wielu ciążących na sprzedawcy obowiązków informacyjnych, z kolei w relacjach B2B konkretne punkty regulaminu mogą przybrać realny, przydatny charakter w rozwiązywaniu różnego rodzaju sytuacji.
Jak pokazuje opisany w tym artykule stan faktyczny, konkretne punkty regulaminu mogą być niezwykle przydatne i np. umożliwić sprzedawcy wypowiedzenie umowy o świadczenie usług elektronicznych ze skutkiem natychmiastowym w drodze przesłania oświadczenia.
Warto zaznaczyć, że wskazany zapis odnośnie wypowiedzenia umowy o świadczenie usługi elektronicznej ze skutkiem natychmiastowym nie znajdzie zastosowania z mocy prawa, bez stosownego punktu w regulaminie sklepu.
Jeżeli mają Państwo zamieszony na stronie sklepu regulamin przygotowany przez naszych prawników, zachęcamy do szczegółowego zapoznania się z całym rozdziałem 9 i stosowania konkretnych postanowień tego rozdziału w relacjach z przedsiębiorcami. Jeżeli jednak nie posiadają Państwo regulaminu stworzonego przez naszych prawników – zachęcamy do skorzystania z naszych usług w tym zakresie, tym bardziej mając na uwadze realne korzyści z regulacji odnoszących się do przedsiębiorców jakie wskazujemy w regulaminie naszych klientów.
utworzone przez Doradca Sprzedawcy | wrz 3, 2014 | Klauzule Niedozwolone |
W niniejszym wpisie omówimy czym jest nieuczciwa praktyka rynkowa i na jakie aspekty powinni zwracać uwagę przedsiębiorcy w ich kontekście. Jeżeli do tej pory nie słyszałeś tego określenia albo nie jesteś w stanie odpowiedzieć na te pytania, to śmiało zachęcamy Cię do lektury naszego wpisu. Wpis jest dość długi, dlatego jeżeli nie masz zbyt wiele czasu przeczytaj minimum część dotycząca czarnej listy nieuczciwych praktyk rynkowych. Temat powinien szczególnie zainteresować wszystkich przedsiębiorców organizujących promocje i konkursy dla konsumentów.
Nieuczciwa praktyka rynkowa
W 2005 r. przyjęto dyrektywę 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach rynkowych, ma ona na celu zagwarantować spójność oraz przejrzystość przepisów regulujących zwalczanie nieuczciwych praktyk rynkowych w Unii Europejskiej. Polski ustawodawca postanowił implementować postanowienia dyrektywy uchwalając odrębną ustawę (ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz U 2007, nr 171, poz.1206), która została poświęcona problematyce zwalczania nieuczciwych praktyk rynkowych.
Art. 4 ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, definiuje nieuczciwą praktykę rynkową w sposób następujący:
“Praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu”
W tym przypadku mamy do czynienia z tzw. klauzulą generalną. Z klauzulami generalnym mamy natomiast do czynienia najczęściej w przypadkach, gdy zawarte są zwroty niedookreślone, np. dobre obyczaje. Nie są one ściśle zdefiniowane w przepisach prawa. W związku z tym ich znaczenie jest dość elastyczne i podlega każdorazowo interpretacji w zależności od zaistniałej sytuacji faktycznej. Klauzula generalna zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym odgrywa istotną rolę przy podziale nieuczciwych praktyk rynkowych na: czarne oraz szare praktyki.
Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk, jeżeli działania te spełniają przesłanki określone powyżej. Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się także prowadzenie działalności w formie systemu konsorcyjnego lub organizowanie grupy z udziałem konsumentów w celu finansowania zakupu w systemie konsorcyjnym. Praktyki te nie podlegają ocenie w świetle przesłanek określonych powyżej.
Praktyki wprowadzające w błąd a praktyki agresywne
Są to dwa podstawowe rodzaje nieuczciwych praktyk rynkowych. Praktyka wprowadzająca w błąd polega na:
Art. 5 ust.1 :
“Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzającą w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął”
Art.6 ust.1:
“Praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął”
Przy ocenie, czy praktyka rynkowa wprowadza w błąd przez działanie, należy uwzględnić wszystkie jej elementy oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji.
Praktyka agresywna polega na:
Art.8 ust.1:
“Praktykę rynkową uznaje się za agresywną, jeżeli przez niedopuszczalny nacisk w znaczny sposób ogranicza lub może ograniczyć swobodę wyboru przeciętnego konsumenta lub jego zachowanie względem produktu, i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął”
Przy ocenie, czy praktyka rynkowa jest agresywna, należy uwzględnić wszystkie jej cechy i okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, a w szczególności:
- czas, miejsce, rodzaj lub uciążliwość danej praktyki;
- celowe wykorzystanie przez przedsiębiorcę przymusowego położenia konsumenta lub innych okoliczności na tyle poważnych, że ograniczają one zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej umowy;
- uciążliwe lub niewspółmierne bariery pozaumowne, które przedsiębiorca wykorzystuje, aby przeszkodzić konsumentowi w wykonaniu jego praw umownych, w tym prawa do odstąpienia i wypowiedzenia umowy lub do rezygnacji na rzecz innego produktu lub przedsiębiorcy;
- groźby podjęcia działania niezgodnego z prawem lub użycie obraźliwych sformułowań bądź sposobów zachowania.
Czarna lista nieuczciwych praktyk rynkowych
Ustawodawca wyszedł przedsiębiorcom na przeciw i stworzył dwie listy – czarną i szarą, które ułatwiają ocenę danej praktyk pod kątem uczciwości.
Praktyki rynkowe znajdujące się w katalogu czarnych praktyk, nie podlegają ocenie i wykładni pod kątem realizacji przesłanek klauzuli generalnej. Czarne praktyki, jeżeli zostaną zastosowane przez przedsiębiorcę, zawsze będą sprzeczne z dobrymi obyczajami. W sposób istotny zniekształcają lub też mogą zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub też po jej zawarciu. Realizacja przesłanek jednej z czarnych praktyk zawsze będzie skutkować uznaniem jej za nieuczciwą praktykę rynkową.
Poniżej czarna lista nieuczciwych praktyk rynkowych – wprowadzających w błąd oraz agresywnych. Ich zalecamy się wystrzegać w każdej sytuacji.
Nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są następujące praktyki rynkowe wprowadzające w błąd:
1) podawanie przez przedsiębiorcę informacji, że zobowiązał się on do przestrzegania kodeksu dobrych praktyk, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
2) posługiwanie się certyfikatem, znakiem jakości lub równorzędnym oznaczeniem, nie mając do tego uprawnienia;
3) twierdzenie, że kodeks dobrych praktyk został zatwierdzony przez organ publiczny lub inny organ, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
4) twierdzenie, że:
a) przedsiębiorca uzyskał stosowne uprawnienie od organu publicznego lub podmiotu prywatnego,
b) praktyki rynkowe lub produkt zostały zatwierdzone, zaaprobowane lub uzyskały inne stosowne uprawnienie od organu publicznego lub podmiotu prywatnego
– przy jednoczesnym niespełnieniu warunków zatwierdzenia, aprobaty lub warunków niezbędnych do uzyskania innego stosownego uprawnienia;
5) reklama przynęta, która polega na propozycji nabycia produktu po określonej cenie, bez ujawniania, że przedsiębiorca może mieć uzasadnione podstawy, aby sądzić, że nie będzie w stanie dostarczyć lub zamówić u innego przedsiębiorcy dostawy tych lub równorzędnych produktów po takiej cenie, przez taki okres i w takich ilościach, jakie są uzasadnione, biorąc pod uwagę produkt, zakres reklamy produktu i oferowaną cenę;
6) reklama przynęta i zamiana, która polega na propozycji nabycia produktu po określonej cenie, a następnie odmowie pokazania konsumentom reklamowanego produktu lub odmowie przyjęcia zamówień na produkt lub dostarczenia go w racjonalnym terminie lub demonstrowaniu wadliwej próbki produktu, z zamiarem promowania innego produktu;
7) twierdzenie, że produkt będzie dostępny jedynie przez bardzo ograniczony czas lub że będzie on dostępny na określonych warunkach przez bardzo ograniczony czas, jeżeli jest to niezgodne z prawdą, w celu nakłonienia konsumenta do podjęcia natychmiastowej decyzji dotyczącej umowy i pozbawienia go możliwości świadomego wyboru produktu;
8) zobowiązanie się do zapewnienia usług serwisowych konsumentom, z którymi przedsiębiorca przed zawarciem umowy komunikował się w języku niebędącym językiem urzędowym państwa członkowskiego, na którego terytorium przedsiębiorca ma swoją siedzibę, a następnie udostępnienie takich usług jedynie w innym języku, bez wyraźnego poinformowania o tym konsumenta przed zawarciem przez niego umowy;
9) twierdzenie lub wywoływanie wrażenia, że sprzedaż produktu jest zgodna z prawem, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
10) prezentowanie uprawnień przysługujących konsumentom z mocy prawa, jako cechy wyróżniającej ofertę przedsiębiorcy;
11) kryptoreklama, która polega na wykorzystywaniu treści publicystycznych w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu w sytuacji gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta;
12) przedstawianie nierzetelnych informacji dotyczących rodzaju i stopnia ryzyka, na jakie będzie narażone bezpieczeństwo osobiste konsumenta lub jego rodziny, w przypadku gdy nie nabędzie produktu;
13) reklamowanie produktu podobnego do produktu innego przedsiębiorcy w sposób celowo sugerujący konsumentowi, że produkt ten został wykonany przez tego samego przedsiębiorcę, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
14) zakładanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, w ramach których konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów;
15) twierdzenie, że przedsiębiorca wkrótce zakończy działalność lub zmieni miejsce jej wykonywania, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
16) twierdzenie, że nabycie produktu jest w stanie zwiększyć szansę na wygraną w grach losowych;
17) twierdzenie, że produkt jest w stanie leczyć choroby, zaburzenia lub wady rozwojowe, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
18) przekazywanie nierzetelnych informacji dotyczących warunków rynkowych lub dostępności produktu, z zamiarem nakłonienia konsumenta do zakupu produktu na warunkach mniej korzystnych niż warunki rynkowe;
19) twierdzenie, w ramach praktyki rynkowej, że organizowany jest konkurs lub promocja z nagrodami, a następnie nieprzyznanie opisanych nagród lub ich odpowiedniego ekwiwalentu;
20) prezentowanie produktu jako „gratis”, „darmowy”, „bezpłatny” lub w podobny sposób, jeżeli konsument musi uiścić jakąkolwiek należność, z wyjątkiem bezpośrednich kosztów związanych z odpowiedzią na praktykę rynkową, odbiorem lub dostarczeniem produktu;
21) umieszczanie w materiałach marketingowych faktury lub podobnego dokumentu, sugerującego obowiązek zapłaty, który wywołuje u konsumenta wrażenie, że już zamówił reklamowany produkt, mimo że tego nie zrobił;
22) twierdzenie lub stwarzanie wrażenia, że sprzedawca nie działa w celu związanym z jego działalnością gospodarczą lub zawodową, lub podawanie się za konsumenta, jeżeli jest to niezgodne z prawdą;
23) wywoływanie u konsumenta wrażenia, że usługi serwisowe dotyczące danego produktu są dostępne w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym produkt ten został sprzedany, jeżeli jest to niezgodne z prawdą.
Nieuczciwe praktyki rynkowe każdych okolicznościach są następujące agresywne praktyki rynkowe:
1) wywoływanie wrażenia, że konsument nie może opuścić pomieszczeń przedsiębiorcy bez zawarcia umowy;
2) składanie wizyt w miejscu zamieszkania konsumenta, nawet jeżeli nie przebywa on tam z zamiarem stałego pobytu, ignorując prośbę konsumenta o jego opuszczenie lub zaprzestanie takich wizyt, z wyjątkiem przypadków egzekwowania zobowiązań umownych, w zakresie dozwolonym przez obowiązujące przepisy;
3) uciążliwe i niewywołane działaniem albo zaniechaniem konsumenta nakłanianie do nabycia produktów przez telefon, faks, pocztę elektroniczną lub inne środki porozumiewania się na odległość, z wyjątkiem przypadków egzekwowania zobowiązań umownych, w zakresie dozwolonym przez obowiązujące przepisy;
4) żądanie od konsumenta zgłaszającego roszczenie, w związku z umową ubezpieczenia, przedstawienia dokumentów, których w sposób racjonalny nie można uznać za istotne dla ustalenia zasadności roszczenia, lub nieudzielanie odpowiedzi na stosowną korespondencję, w celu nakłonienia konsumenta do odstąpienia od zamiaru wykonania jego praw wynikających z umowy ubezpieczenia;
5) umieszczanie w reklamie bezpośredniego wezwania dzieci do nabycia reklamowanych produktów lub do nakłonienia rodziców lub innych osób dorosłych do kupienia im reklamowanych produktów;
6) żądanie natychmiastowej lub odroczonej zapłaty za produkty bądź zwrotu lub przechowania produktów, które zostały dostarczone przez przedsiębiorcę, ale nie zostały zamówione przez konsumenta, z wyjątkiem sytuacji, gdy produkt jest produktem zastępczym dostarczonym zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271, z późn. zm.4));
7) informowanie konsumenta o tym, że jeżeli nie nabędzie produktu, przedsiębiorcy może grozić utrata pracy lub środków do życia;
8) wywoływanie wrażenia, że konsument już uzyskał, uzyska bezwarunkowo lub po wykonaniu określonej czynności nagrodę lub inną porównywalną korzyść, gdy w rzeczywistości nagroda lub inna porównywalna korzyść nie istnieje lub uzyskanie nagrody lub innej porównywalnej korzyści uzależnione jest od wpłacenia przez konsumenta określonej kwoty pieniędzy lub poniesienia innych kosztów.
Szara lista – nieuczciwe praktyki rynkowe
Praktyki rynkowe znajdujące się w katalogu szarej listy praktyk podlegają ocenie oraz wykładni pod kątem realizacji klauzuli generalnej. To odróżnia szarą listę praktyk od czarnych. Oceniając dane zachowanie przedsiębiorcy oraz próbując je zakwalifikować jako nieuczciwą praktykę rynkową należy zawsze (oprócz zbadania realizacji przesłanek wynikających z danej, konkretnie wskazanej w ustawie praktyki), odnieść ją do klauzuli generalnej.
Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności:
1) rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji;
2) rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd;
3) działanie związane z wprowadzeniem produktu na rynek, które może wprowadzać w błąd w zakresie produktów lub ich opakowań, znaków towarowych, nazw handlowych lub innych oznaczeń indywidualizujących przedsiębiorcę lub jego produkty, w szczególności reklama porównawcza w rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z późn. zm.3));
4) nieprzestrzeganie kodeksu dobrych praktyk, do którego przedsiębiorca dobrowolnie przystąpił, jeżeli przedsiębiorca ten informuje w ramach praktyki rynkowej, że jest związany kodeksem dobrych praktyk.
Wprowadzającym w błąd zaniechaniem może w być w szczególności:
1) zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji dotyczących produktu;
2) nieujawnienie handlowego celu praktyki, jeżeli nie wynika on jednoznacznie z okoliczności i jeżeli powoduje to lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.
Praktyki nazwane i nienazwane
Czarnymi praktykami możemy nazwać tylko te, które zostały wymienione w ustawie. Praktyka zbliżona do tej określonej przepisami prawa, nie może zostać uznana za czarną, pomimo występowania pewnych cech wspólnych.
Inaczej jest natomiast w przypadku szarych praktyk. Zachowanie przedsiębiorcy, które nie zostało nazwane oraz które nie zostało wprost wymienione w ustawie można uznać za nieuczciwą praktykę rynkową. Wyżej wymieniona sytuacja będzie miała miejsce, gdy przedsiębiorca będzie wprowadzał w błąd poprzez działanie. W sytuacji, gdy przedsiębiorcy zarzuci się stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej nie będzie on mógł się bronić faktem, iż brak jest wyraźnego wskazania stosowanej przez niego szarej praktyki w przepisach ustawy, jeżeli można ją wyprowadzić z ogólnej definicji praktyk w prowadzających w błąd czy też praktyk uznawanych za agresywne.
Definicja przedsiębiorcy, czyli kto może dopuścić się stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej
Przedsiębiorca w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym:
Art.2 pkt.1
“Przedsiębiorcami są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które prowadzą działalność gospodarczą lub zawodową nawet jeżeli działalność ta nie ma charakteru zorganizowanego i ciągłego, a także osoby działające w ich imieniu i na ich rzecz.”
W ustawie definicja przedsiębiorcy ma szeroki zakres. Ma uniemożliwić to obchodzenie zakazu stoswania nieuczciwych praktyk rynkowych.
Za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy, uważa się zarówno osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą jak również spółkę prawa handlowego. Spółka cywilna nie posiada podmiotowości prawnej, a za przedsiębiorców uważa się nie spółkę lecz jej wspólników. Decydujące znaczenie dla uznania podmiotu za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy ma faktyczne wykonywanie przez niego działalności gospodarczej lub zawodowej, a nie dopełnienie formalnych wymogów działalności (np.wpis do odpowiedniego rejestru przedsiębiorców).
Przykładem jest sytuacja gdy osoba wykonuje dane usługi na tzw “czarno”. Jego działalność nie została wpisana do Ewidencji Działalności Gospodarczej, pomimo tego może ponieść odpowiedzialność za ewentualne dopuszczenie się stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej zgodnie z przepisami ustawy.
Definicja konsumenta, czyli przeciwko komu mogą być stosowane nieuczciwe praktyki rynkowe
Nieuczciwa praktyka rynkowa w rozumieniu ustawy o jej przeciwdziałaniu przeciętnym konsumentem jest:
Art.2 pkt 8
“ Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważany i ostrożny. Oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dająca się zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna i umysłowa”
Natomiast zgodnie z art. 22 [1] Kodeksu Cywilnego konsumentem jest:
“Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może występować w obrocie gospodarczym albo jako przedsiębiorca albo jako konsument. Europejski Trybunał Sprawiedliwości, wypracował model konsumenta jako osobę: rozważną, przeciętnie wyedukowaną, mającą prawo do rzetelnej, niewprowadzającej w błąd informacji, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia towaru. To czego można zatem oczekiwać od rozsądnego konsumenta wynika przede wszystkim z tego, jak daleko sięga obowiązek informacji handlowej, jak również jej dostępność, jasność, dwuznaczność, pełność i adekwatność.
Czego mogą dotyczyć nieuczciwe praktyki rynkowe w przypadku wprowadzania w błąd
Wprowadzające w błąd działanie może w szczególności dotyczyć:
1) istnienia produktu, jego rodzaju lub dostępności;
2) cech produktu, w szczególności jego pochodzenia geograficznego lub handlowego, ilości, jakości, sposobu wykonania, składników, daty produkcji, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, wyposażenia dodatkowego, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, zezwoleń, nagród lub wyróżnień uzyskanych przez produkt, ryzyka i korzyści związanych z produktem;
3) obowiązków przedsiębiorcy związanych z produktem, w tym usług serwisowych i procedury reklamacyjnej, dostawy, niezbędnych usług i części;
4) praw konsumenta, w szczególności prawa do naprawy lub wymiany produktu na nowy albo prawa do obniżenia ceny lub do odstąpienia od umowy;
5) ceny, sposobu obliczania ceny lub istnienia szczególnej korzyści cenowej;
6) rodzaju sprzedaży, powodów stosowania przez przedsiębiorcę praktyki rynkowej, oświadczeń i symboli dotyczących bezpośredniego lub pośredniego sponsorowania, informacji dotyczących sytuacji gospodarczej lub prawnej przedsiębiorcy lub jego przedstawiciela, w tym jego imienia i nazwiska (nazwy) i majątku, kwalifikacji, statusu, posiadanych zezwoleń, członkostwa lub powiązań oraz praw własności przemysłowej i intelektualnej lub nagród i wyróżnień.
Roszczenia konsumenta. Czyli nieuczciwe praktyki rynkowe i jaką odpowiedzialność podnosi przedsiębiorca za jej stosowanie.
W przypadku, gdy przedsiębiorca dopuści się stosowania nieuczciwe praktyki rynkowe konsument, którego interes został zagrożony lub też naruszony może wystąpić bezpośrednio z powództwem do sądu cywilnego i żądać:
- zaniechania praktyki
- usunięcia skutków praktyki
- złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie
- naprawienia szkody na zasadach ogólnych
- zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny.
Mając na względzie ochronę słabszych uczestników rynku, którymi są konsumenci oraz aby zapewnić im realną możliwość dochodzenia swoich praw, ustawa przenosi na przedsiębiorcę ciężar udowodnienia, że określone działanie nie stanowi nieuczciwe praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Jednakże dotyczy to tylko praktyk wprowadzających w błąd. W pozostałym zakresie, rozkład ciężaru dowodu podlega ogólnym zasadom wynikającym z Kodeksu Cywilnego.
Poza wskazanymi powyżej roszczeniami konsumenta należy także pamiętać, że stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej może zostać uznane przez Prezesa UOKIK za stosowanie praktyki naruszających zbiorowe interesy konsumentów zagrożone karą finansową do 10 % przychodów za poprzedni rok rozliczeniowy.
Podsumowanie
Nieuczciwe praktyki rynkowe wprowadzające w błąd może polegać zarówno na działaniu jak i zaniechaniu. Działanie wprowadzające w błąd może dotyczyć istnienia samego produktu, jego rodzaju, dostępności, cech, jego pochodzenia itd. Działanie wprowadzające w błąd może również dotyczyć praw konsumenta związanych z nabytym produktem i obowiązków przedsiębiorcy. Należy zauważyć, iż działanie nie zawsze musi przyjąć formę rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, lecz może także polegać na rozpowszechnianiu prawdziwych informacji, jeśli sposób ich podania może wprowadzić w błąd, a tym samym wpłynąć na podjęcie decyzji przez przeciętnego konsumenta, której inaczej by nie podjął.
Nieuczciwe praktyki rynkowe jak sama nazwa wskazuje są nieuczciwe i już chociażby dlatego nie warto ich stosować. Dodatkowym argumentem przeciwko ich stosowaniu powinny być sankcje dla przedsiębiorcy, o których pisaliśmy powyżej. Zdajemy sobie sprawę, że ocena danej praktyki pod kątem spełnienia ogólnych i niedookreślonych przesłanek nie jest łatwa, dlatego w pierwszej kolejności warto się posiłkować szarą i czarną listą. Z naszej strony zachęcamy do kontaktu z nami – postaramy się rozwiać Twoje wątpliwości.
