utworzone przez Doradca Sprzedawcy | paź 8, 2013 | Reklamacja Towaru |
Ostatnimi czasy można zauważyć wzrost świadomości prawnej konsumentów. Jedną z jej konsekwencji jest coraz większa liczba reklamacja towaru. Czy świadomość sprzedawców w zakresie przysługujących uprawnień tak konsumentom jak i sprzedawcom jest równie wysoka ? W poniższym artykule omówimy jedną z podstawowych kwestii związanych z reklamacja towaru – odpowiemy na pytanie jakie dokładnie uprawnienia związane z reklamacją przysługują konsumentom, a także pozostałym klientom oraz jaka jest ich podstawa prawna.
Czym dokładnie jest reklamacja towaru
Mimo, że określenie “reklamacja towaru” jest pojęciem powszechnie używanym nie odnajdziemy go w żadnych przepisach prawnych. Najogólniej rzecz ujmując reklamacja towaru oznacza zgłoszenie przez kupującego sprzedawcy zastrzeżeń co do zakupionego towaru na skutek niespełnienia przez towar zapewnianych przez sprzedającego cech bądź cech wynikających z przeznaczenia towaru. W przepisach prawnych odpowiedniki reklamacja towaru odnajdziemy w różnych instytucjach prawnych, należą do nich:
- rękojmia
- gwarancja
- niezgodność towaru z umową
Uprawnienia przysługujące kupującemu na podstawie poszczególnych instytucji uregulowane są w sposób odmienny, dlatego zostaną one omówione oddzielnie.
RĘKOJMIA
Instytucja rękojmi omówiona jest w przepisach kodeksu cywilnego. Rękojmia będzie miała zastosowanie przede wszystkim przy sprzedaży towarów przedsiębiorcom, gdyż w wypadku konsumentów i sprzedaży rzeczy ruchomej zastosowanie będzie miała niezgodność towaru z umową.
Sprzedawca odpowiada względem kupującego z tytułu rękojmi wówczas, gdy towar:
- ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność
- nie ma właściwości o których istnieniu sprzedający zapewnił kupującego
- jeżeli rzecz została wydana kupującemu w stanie niezupełnym
Są również sytuację, kiedy sprzedawca nie odpowiada względem kupującego na podstawie przepisów o rękojmi:
- jeżeli wady powstały po wydaniu towaru kupującemu, chyba że wady wynikły z przyczyny tkwiącej już poprzednio w rzeczy sprzedanej (np. były następstwem złej jakości, złego wykonania rzeczy)
- jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zakupu
Uprawnienia klienta w przypadku rękojmi
Jeżeli rzecz sprzedana ma wady o których mowa wyżej, kupującemu przysługują następujące uprawnienia:
- odstąpienie od umowy,
- żądanie obniżenia ceny,
- żądanie dostarczenia rzeczy wolnych od wad
- naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady
1/ odstąpienie od umowy
Kupujący nie może od umowy odstąpić, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo niezwłocznie wady usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona przez sprzedawcę lub naprawiana, chyba że wady są nieistotne.
Natomiast jeżeli spośród rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i dają się odłączyć od rzeczy wolnych od wad, bez szkody dla stron obu, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się tylko do rzeczy wadliwych.
Ważne! Jeżeli sprzedawca dokonał wymiany, powinien pokryć także związane z tym koszty, jakie poniósł kupujący np. koszty transportu towaru.
2/ żądanie obniżenia ceny
Obniżenie ceny powinno nastąpić w takim stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad.
3/ żądanie dostarczenia rzeczy wolnych od wad
Żądanie to oznacza wymianę towaru na nowy. Ze względu na jego charakter obejmuje ono tzw. rzeczy oznaczone co gatunku, czyli oznaczone w sposób ogólny rzeczy określonego rodzaju. W przypadku rzeczy oznaczonych co do gatunku kupujący może żądać wymiany towaru na nowy.
Przeciwieństwem rzeczy oznaczonych co do gatunku są tzw. rzeczy oznaczone co do tożsamości czyli przedmioty pojedyncze, wykonane bądź dostosowane na indywidualne zamówienie klienta, czy też przedmioty o unikalnych parametrach, gdyż ich wymiana na nowe nie jest możliwa.
Wówczas, gdy sprzedawca jest wytwórcą rzeczy, kupujący może żądać usunięcia tej wady. Sprzedającemu przysługuje prawo do odmowy usunięcia wady, jeżeli wiązałoby się do dla niego z nadmiernymi kosztami. Przy ocenie nadmierności kosztów należy wziąć pod uwagę cenę rzeczy sprzedanej. Z pewnością koszt usunięcia wady będzie nadmierny jeżeli przekroczy on cenę rzeczy bądź będzie stanowił jego znaczną część. Natomiast, jeżeli sprzedający, pomimo niewystąpienia nadmiernych kosztów, nie usunie wady w wyznaczonym przez kupującego terminie kupującemu będzie przysługiwało prawo do odstąpienia od umowy.
4/ naprawienie szkody powstałej wskutek istnienia wady
Naprawienie szkody obejmuje szkodę którą kupujący poniósł nie wiedząc o istnieniu wady, w szczególności obejmuje ono żądanie zwrotu następujących kosztów:
- kosztów zawarcia umowy,
- kosztów odebrania, przewozu, przechowania, ubezpieczenia rzeczy,
- zwrotu nakładów poniesionych na rzecz w takim zakresie w jakim kupujący nie poniósł korzyści z tych nakładów.
Pamiętajmy, że w przypadku rękojmi sprzedawca ma pewne pole manewru i może w regulaminie sklepu internetowego ograniczyć lub wyłączyć uprawnienia wynikające z rękojmi.
Art. 558.§ 1.Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jednakże w umowach z udziałem konsumentów ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych.
§ 2.Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.
Termin zgłoszenia roszczenia z tytułu rękojmi
Kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, jeżeli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia, a w wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte, jeżeli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu należytej staranności mógł ją wykryć.
Z kolei przy sprzedaży między osobami prowadzącymi działalność gospodarczą utrata uprawnień z tytułu rękojmi następuje, jeżeli kupujący nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o dostrzeżonej wadzie, a w wypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej wykryciu.
Do zachowania powyższych wystarczy wysłanie przed upływem tych terminów listu poleconego.
GWARANCJA
Gwarancja to dobrowolne zapewnienie sprzedającego o jakości towaru. Obecnie powinniśmy rozróżnić tzw. gwarancję kodeksową, czyli uregulowaną w kodeksie cywilnym oraz gwarancję konsumencką uregulowaną w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej i odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną produkt niebezpieczny. Ta pierwsza podobnie jak w przypadku rękojmi będzie miała zastosowanie przy sprzedaży na rzecz przedsiębiorców, a druga w przypadku sprzedaży konsumentom.
Gwarancja kodeksowa
Istnienie gwarancji powinno być stwierdzone dokumentem gwarancji (kartą gwarancyjną) załączoną do zakupionego towaru. Zasadniczo to gwarant (udzielający gwarancji) w karcie gwarancyjnej powinien określić jakie uprawnienia przysługują kupującemu z tytułu gwarancji. Jednakże, w braku określenia uprawnień kupującego, bądź w razie wątpliwości uznaje się, że gwarant jest obowiązany do:
- usunięcia wady fizycznej rzeczy lub
- dostarczenia rzeczy wolnej od wad,
jeżeli wady te ujawnią się w ciągu terminu określonego w gwarancji. Jeżeli w gwarancji nie zastrzeżono innego terminu, termin wynosi jeden rok licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.
Z kolei jeżeli w gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzialność z tytułu gwarancji obejmuje tylko wady powstałe z przyczyn tkwiących w sprzedanej rzeczy.
Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej.
Termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji nie mógł z niej korzystać.
Gwarancja konsumencka (gwarancja jakości)
Udzielenie kupującemu gwarancji następuje bez odrębnej opłaty przez oświadczenie gwaranta, zamieszczone w dokumencie gwarancyjnym lub reklamie, odnoszących się do towaru konsumpcyjnego. Nie oznacza to oczywiście, że gwarancja nie może być udzielona za opłatą – w takim wypadku jednak zastosowania nie znajdą przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej i odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną produkt niebezpieczny
Oświadczenie gwaranta określa czas trwania gwarancji, obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego, w przypadku gdy właściwość sprzedanego towaru nie odpowiada właściwości wskazanej w tym oświadczeniu.
Nie uważa się za gwarancję oświadczenia, które nie kształtuje obowiązków gwaranta.
Sprzedawca udzielający gwarancji wydaje kupującemu wraz z towarem dokument gwarancyjny; powinien także sprawdzić zgodność znajdujących się na towarze oznaczeń z danymi zawartymi w dokumencie gwarancyjnym oraz stan plomb i innych umieszczonych na towarze zabezpieczeń.
W dokumencie gwarancyjnym należy zamieścić podstawowe dane potrzebne do dochodzenia roszczeń z gwarancji, w tym w szczególności nazwę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasięg ochrony gwarancyjnej. Ponadto – o czym często się zapomina – powinno być w nim zawarte stwierdzenie, że gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z niezgodności towaru z umową.
NIEZGODNOŚĆ TOWARU Z UMOWĄ
Niezgodność towaru z umową to instytucja przewidziana w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Zatem instytucja ta znajduje zastosowanie wyłącznie do kupujących będących konsumentami.
Kiedy towar jest niezgodny z umową
Towar jest niezgodny z umową gdy spełnione zostaną poniższe przesłanki – przy czym wystarczy już spełnienie jednej:
- towar nie nadaje się do celu, do jakiego tego rodzaju towar jest zwykle używany
- jego właściwości nie odpowiadają właściwościom cechującym towar tego rodzaju
- towar nie odpowiada oczekiwaniom dotyczącym towaru tego rodzaju, opartym na składanych publicznie zapewnieniach sprzedawcy, producenta lub jego przedstawiciela; w szczególności uwzględnia się zapewnienia, wyrażone w oznakowaniu towaru lub reklamie, odnoszące się do właściwości towaru, w tym także terminu, w jakim towar ma je zachować np. w reklamie sprzedawca zapewniał że zegarek jest wodoodporny a po kontakcie z wodą zepsuł się,
- wystąpiły nieprawidłowości w jego zamontowaniu i uruchomieniu, jeżeli czynności te zostały wykonane w ramach umowy sprzedaży przez sprzedawcę lub przez osobę, za którą ponosi on odpowiedzialność, albo przez kupującego zgodnie z dołączoną do produktu instrukcją
Czego może żądać kupujący jeżeli stwierdzi niezgodność towaru z umową
Uprawnienia konsumenta dzielą się na dwie sekwencje. Do pierwszej sekwencji możemy zaliczyć:
- doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo
- wymianę na nowy
Nieodpłatność naprawy i wymiany oznacza, że sprzedawca ma również obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez kupującego, w szczególności kosztów demontażu, dostarczenia, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia.
Teraz przejdziemy do tzw. drugiej sekwencji – w przypadku, nieodpłatna naprawa albo wymiana na nowy są niemożliwe albo sprzedawca nie zdoła uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności kupujący ma prawo domagać się:
- stosownego obniżenia ceny albo
- odstąpić od umowy (żądać zwrotu pieniędzy).
Kupujący nie ma możliwości odstąpienia od umowy i żądania zwrotu ceny, gdy niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową jest nieistotna.
Przy określaniu odpowiedniego czasu naprawy lub wymiany uwzględnia się rodzaj towaru i cel jego nabycia.
Pamiętajmy, że powyższych uprawnień nie można wyłączyć ani ograniczyć w drodze umowy zawartej między stronami. Tego typu zabiegi mogą zostać uznane za klauzule niedozwolone.
Jakie są uprawnienia sprzedającego w przypadku niezgodności towaru z umową
Jeżeli naprawa albo wymiana są niemożliwe lub wymagają nadmiernych kosztów kupujący może zwolnić się od obowiązku ich świadczenia obniżając cenę albo dokonując zwrotu ceny kupującemu.
Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość towaru zgodnego z umową oraz rodzaj i stopień stwierdzonej niezgodności, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie naraziłby kupującego inny sposób zaspokojenia.
Ważne terminy dla Sprzedawcy (niezgodność towaru z umową)
14 DNI
Termin na ustosunkowanie się do żądania kupującego dotyczącego naprawy bądź wymiany towaru na nowy wynosi 14 dni. Jeżeli sprzedawca w tym terminie nie ustosunkuje się do żądania kupującego uważa się, iż uznał on to żądanie za uzasadnione (domniemanie).
> Więcej odnośnie reklamacja towaru piszemy tutaj: Masz 14 dni na ustosunkowanie się do reklamacji klienta i ani dnia więcej
6 MIESIĘCY
Jeżeli niezgodność towaru z umową została wykryta przed upływem 6 miesięcy od dnia wydania towaru domniemywa się że niezgodność istniała w chwili wydania towaru. Domniemanie to można obalić, jednakże to sprzedawca będzie miał obowiązek udowodnić, że wada ta nie istniała w chwili zawarcia umowy sprzedaży.
Ważne terminy dla konsumenta (niezgodność towaru z umową)
2 MIESIĄCE
Kupujący traci uprawnienia przysługujące mu z tytułu niezgodności towaru z umową, jeżeli przed upływem dwóch miesięcy od stwierdzenia niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową nie zawiadomi o tym sprzedawcy. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie zawiadomienia przed jego upływem.
2 LATA
Ponadto, sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową jedynie w przypadku jej stwierdzenia (wystąpienia niezgodności) przed upływem dwóch lat od wydania tego towaru kupującemu; termin ten biegnie na nowo w razie wymiany towaru.
1 ROK
Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest rzecz używana strony mogą ten termin skrócić jednakże nie mniej niż do jednego roku.
IDĄ ZMIANY- (projekt ustawy o prawach konsumentów)
Na koniec warto wspomnieć o planowanych zmianach powyższych uregulowań w projekcie nowej ustawy o prawach konsumenta. Jednym z założeń zmian jest ujednolicenie przepisów dotyczących reklamacja towaru m.in. poprzez uchylenie odrębnych przepisów o niezgodności towaru z umową z ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej i doprecyzowanie przepisów dotyczących rękojmi poprzez dokładne określenie co mieści się w zakresie wad fizycznych. Według nowych przepisów wadą fizyczną rzeczy będzie właśnie niezgodność towaru z umową. Zmiany mają wejść w życie w czerwcu 2014 roku.
Więcej o projekcie ustawy o prawach konsumenta przeczytasz tutaj: Jest już Projekt ustawy o prawach konsumentów! Omawiamy najważniejsze zmiany
utworzone przez Doradca Sprzedawcy | wrz 21, 2012 | Klauzule Niedozwolone, Regulamin Sklepu Internetowego, Reklamacja Towaru |
W skrócie
- Przy uznanej reklamacji koszty przesyłki ponosi sprzedawca (art. 43d ust. 4–6 u.p.k.).
- Przy reklamacji niezasadnej przepisy tego nie rozstrzygają, więc kluczowe jest, co sprzedawca zapisał w regulaminie i jak przedstawił to klientowi.
- Brak odpowiedzi w 14 dni oznacza uznanie reklamacji (art. 7a u.p.k.).
AKTUALIZACJA 11.2026 | Od 1 stycznia 2023 r. reklamacje towarów kupowanych przez konsumentów opierają się na niezgodności towaru z umową (art. 43a–43g ustawy o prawach konsumenta, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1244, dalej: u.p.k.), a nie na rękojmi z Kodeksu cywilnego. Poniżej wyjaśniamy, kto płaci za przesyłkę i inne koszty, gdy sprzedawca odrzuca reklamację niezasadną. Temat jest nadal aktualny i na bieżąco śledzimy orzecznictwo.
AKTUALIZACJA 08.2020 | Poniżej pokazujemy, jak z biegiem lat zmieniało się podejście do kosztów niezasadnej reklamacji. W 2020 r. pojawiły się wyroki korzystniejsze dla sprzedawców; opisujemy je niżej razem z ich ograniczeniami.
W tym wpisie omawiamy częsty problem sprzedawców, nie tylko internetowych: kto ponosi koszty nieuzasadnionej reklamacji. Chodzi o sytuację, w której konsument żąda bezpłatnej naprawy lub wymiany towaru, a sprzedawca odrzuca to żądanie jako niezasadne.
Co oznacza reklamacja niezasadna (bezzasadna, nieuznana)?
Reklamacja niezasadna (nazywana też bezzasadną albo nieuznaną) to reklamacja, w której sprzedawca nie stwierdził niezgodności towaru z umową. Co istotne, taka ocena sprzedawcy nie przesądza jeszcze o tym, że konsument nie miał racji – o zasadności decyduje to, czy towar faktycznie jest niezgodny z umową, a nie to, czy sprzedawca reklamację uznał. W tym artykule odpowiadamy na jedno pytanie: kto płaci za przesyłkę i pozostałe koszty, gdy sprzedawca odrzuca reklamację niezasadną.
Kto ponosi koszty nieuzasadnionej reklamacji towaru?
Przy reklamacji uznanej koszty ponosi sprzedawca, a przy niezasadnej ustawa nie rozstrzyga tego wprost, natomiast Prezes UOKiK uznał obciążanie konsumentów takimi kosztami za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Reklamacja niezasadna oznacza – zgodnie z językiem ustawy – że sprzedawca nie stwierdził niezgodności towaru z umową (czasem po opinii rzeczoznawcy albo producenta). Koszty reklamacji to przeważnie koszty przesyłki towaru do sprzedawcy i z powrotem, a czasem także demontażu i ponownego montażu. Katalog ten nie jest zamknięty i może ulec rozszerzeniu.
Nie omawiamy tu kosztów, gdy konsument żąda obniżenia ceny albo odstępuje od umowy i żąda zwrotu pieniędzy. Zazwyczaj nie trzeba wtedy odsyłać towaru, więc koszty nie mają takiego znaczenia.
Podstawa prawna: reklamacja niezasadna od 2023 r.
Zacznijmy od aktualnej podstawy prawnej:
Dla umów zawartych od 1 stycznia 2023 r. koszty reguluje
art. 43d ustawy o prawach konsumenta. Koszty naprawy lub wymiany, w tym w szczególności koszty opłat pocztowych i przewozu, ponosi przedsiębiorca (ust. 4), a towar odbiera on od konsumenta na swój koszt (ust. 5). Jeżeli towar był zamontowany, to przedsiębiorca demontuje go i montuje ponownie albo zleca to na swój koszt (ust. 6). Przepis dotyczy towaru niezgodnego z umową, a nie reklamacji bezzasadnej.
Dla towarów kupionych przed 1 stycznia 2023 r. (rękojmia) art. 5612 § 1 kodeksu cywilnego (Dz.U. z dnia 23 kwietnia 1964 r Nr 16, poz. 93 ze zm.) wskazuje, że „Kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca nie określono w umowie – do miejsca, w którym rzecz została wydana kupującemu.”. Dawniej tę sprawę regulował art. 8 ust. 2 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z dnia 5 września 2002 r. ze zm.).
Przy tzw. reklamacji zasadnej, czyli gdy towar jest niezgodny z umową, a sprzedawca to uznał, sprawa jest jasna: wszelkie koszty ponosi sprzedawca (dla umów zawartych od 1 stycznia 2023 r. wynika to z art. 43d ust. 4–6 u.p.k.). Te koszty bywają wyższe niż wartość samego towaru, o czym piszemy w tekście Reklamacja płytek. Kto ponosi koszty wymiany? O zasadności reklamacji decyduje przede wszystkim istnienie niezgodności towaru z umową. To, czy sprzedawca ją uznał, ma znaczenie tylko dla sposobu załatwienia reklamacji: dobrowolnego albo przymusowego.
Reklamacja niezasadna a koszt przesyłki – kto płaci?
W praktyce bezpieczniej przyjąć, że koszt przesyłki ponosi sprzedawca także wtedy, gdy reklamacja okaże się niezasadna, bo ustawa nie daje podstawy, by przerzucić go na konsumenta. Przy reklamacji uznanej odpowiedź jest prosta: za przesyłkę, odbiór, demontaż i ponowny montaż towaru płaci sprzedawca (art. 43d ust. 4–6 u.p.k., dla umów zawartych od 1 stycznia 2023 r.). Kłopot zaczyna się dopiero wtedy, gdy sprzedawca odrzuca reklamację niezasadną. Art. 43d ust. 4–6 u.p.k. dotyczą jednak naprawy lub wymiany towaru niezgodnego z umową, więc nie rozstrzygają, kto płaci, gdy niezgodności nie stwierdzono.
Nie omawiamy tu dalszych kroków po odrzuceniu reklamacji. Interesuje nas wyłącznie to, kto płaci, gdy sprzedawca uznał reklamację za niezasadną, niezależnie od tego, czy towar rzeczywiście jest niezgodny z umową. Przepisy nie regulują wprost, kto ponosi koszty poniesione przez konsumenta, np. przesłania i odesłania towaru. Pewną wskazówkę daje Prezes UOKiK, który w decyzji RWR 15/2011 (do pobrania tutaj) uznał obarczanie konsumentów kosztami nieuzasadnionej reklamacji za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów.
Za taką praktykę Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.
Stanowisko Prezesa UOKiK
W uzasadnieniu powyższej decyzji możemy przeczytać, że:
<spółka> posiada, przeciwnie do konsumenta, wiedzę profesjonalną potrzebną do oceny zasadności składanej reklamacji. Tak jak wskazał powyżej Sąd, rozpatrywanie przez nią wnoszonych reklamacji mieści sie w granicach ponoszonego ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej i koszty podjęcia takich działań nie powinny obciążac konsumentów.
Dalej wskazano, że:
bez wątpienia, zapis zamieszczony we wzorcu umownym stosowanym przez Spółkę prowadzić może do odstąpienia przez konsumentów od wnoszenia przysługujących im roszczeń, z obawy o obciążenie ich bliżej nieokreślonymi kosztami. Tak bowiem, po myśli omawianego postanowienia, taki koszt po stronie konsumenta może być skutkiem jednostronnej, samodzielnej oceny zasadności reklamacji przez przedsiębiorcę.
Natomiast kwestionowane postanowienie brzmiało następująco:
„W przypadku dostarczenia do serwisu zegarka sprawnego technicznie koszty ogledzin, testowania i przesyłki ponosi reklamujący.”
Orzecznictwo: reklamacja niezasadna i koszty
Warto również przypomnieć (na co wskazano również w decyzji Prezesa UOKiK), że w rejestrze klauzul niedozwolonych już od 2006 roku widnieje następująca klauzula niedozwolona:
„W przypadku nieuzasadnionej reklamacji Zamawiającego zostanie on obciążony kosztami obsługi reklamacji poniesionymi przez Wykonawcę w tym kosztami związanymi z przyjazdem serwisu” (Sygn. akt XVII AmC 157/05, wpis numer 916)
Sąd w uzasadnieniu uznania powyższej klauzuli za niedozwoloną wskazał motywy bardzo podobne do wymienionych wyżej przez Prezesa UOKiK. Przede wszystkim wskazano na jednostronny (uznaniowy) charakter decyzji sprzedawcy, z czym wiąże się z kolei obciążenie kosztami konsumenta. Wskazano również na dysproporcję wiedzy i fachowości sprzedawcy i konsumenta. Zdaniem sądu przedsiębiorca, jako profesjonalista, jest w stanie w sposób pewniejszy stwierdzić, czy reklamacja jest uzasadniona, czy też nie. O rażącym naruszeniu interesów konsumentów ma stanowić obawa części konsumentów przed nieuznaną reklamacja i związanym z tym obowiązkiem poniesienia kosztów. Sprzeczności z dobrymi obyczajami sąd dopatrzył się natomiast w przenoszeniu na konsumentów ryzyka gospodarczego i obciążanie ich kosztami nieuzasadnionych reklamacji.
Wnioski dla sprzedawców
Z powyższego niemal jednoznacznie wynika, że koszt nieuzasadnionej reklamacji ponosi sprzedawca. Dodajemy jednak, że wyrok sądu i decyzja Prezesa UOKiK zapadły w indywidualnych sprawach. Nie wiążą powszechnie i są jedynie wskazówką interpretacyjną. Obie sprawy mają wspólną cechę: sprzedawcy oferują towar, którego niezgodność z umową zwykle ocenia dopiero fachowiec, często rzeczoznawca. Jeden sprzedawca sprzedaje zegarki, drugi okna i drzwi. Wiedza przeciętnego konsumenta może w takich przypadkach nie wystarczyć do oceny zasadności reklamacji. Nie oznacza to, że w każdym innym przypadku koszty nieuzasadnionej reklamacji poniesie sprzedawca. Zawsze trzeba uwzględnić niezbędność poniesionych kosztów i zdrowy rozsądek, czyli to, czy przeciętny konsument sam oceni zasadność reklamacji.
Kwestia ponoszenia przez sprzedawców kosztów nieuzasadnionej reklamacji jest dość kontrowersyjna. Formułując zapis w regulaminie sklepu, radzimy jednak mieć na uwadze powyższe orzeczenie i decyzję, bo ewentualne postępowania przed tymi organami także wiążą się z ryzykiem wymiernych kosztów finansowych.
Aktualizacja 16 października 2012 r.
Powyższe stanowisko UOKiK zostało potwierdzone w kolejnej decyzji Prezesa UOKiK z dnia 8 października 2012 r. (decyzja jest dostępna tutaj: decyzja RLU – 61 – 8/12/PM), który stwierdził, że niedozwolone jest następujące postanowienie:
W przypadku wniesienia bezpodstawnej reklamacji Kupujący ponosi koszty dostarczenia i odbioru od Sprzedającego przedmiotu reklamacji.
Prezes UOKiK ponownie stwierdził, że przerzucanie na konsumentów kosztów nieuzasadnionej reklamacji rażąco narusza dobry obyczaj i interesy konsumentów. Stanowi nadużycie pozycji profesjonalisty względem konsumenta, przyznając przedsiębiorcy przewagę w stosunkach umownych. Istotne znaczenie ma tutaj fakt dysproporcji stron w zakresie wiedzy fachowej dotyczącej przedmiotu umowy. W konsekwencji postanowienie to może powodować, że prowadzący działalność gospodarczą jest w stanie określić w sposób pewniejszy niż konsument, czy reklamacja jest uzasadniona. Zawarcie przedmiotowej klauzuli w stosowanym wzorcu umownym, może powodować, że część konsumentów, w obawie, że ich reklamacja może być uznana za nieuzasadnioną i, że w związku z tym zmuszeni będą pokryć koszty związane z obsługą reklamacji, nie będzie próbować dochodzić swoich praw, co rażąco narusza prawa konsumenta.
Aktualizacja 21 sierpnia 2020 r. i interpretacje korzystne dla Sprzedawców
W 2020 r. w orzecznictwie pojawiły się poglądy odmienne od stanowiska Prezesa UOKiK i Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SO w Warszawie), przedstawionego powyżej.
Art. 561² § 1 k.c. a koszty zwrotu towaru
Wskazać należy, że przepis art. 5612 § 1. kodeksu cywilnego, wprost nie wskazuje jak ma wyglądać sprawa rozłożenia kosztów pomiędzy sprzedającym, a reklamującym towar konsumentem. Dotychczasowe próby rozwiania tych wątpliwości były raczej jednoznaczne i jednostronne, jak pokazaliśmy powyżej.
Inaczej wypowiedział się jednak Sąd Rejonowy Łódź-Widzew w Łodzi w wyroku sygn. akt VIII C 1140/19:
„(…) kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą (…)”
jednakże, zważając na treść art. 5613i 5614 KC:
„Nie budzi (…) wątpliwości, że przepisy te znajdują zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy kierowane do sprzedawcy roszczenie oparte na rękojmi okaże się zasadne. Innymi słowy należy przyjąć, że kupujący ponosi ryzyko, iż sprzedawca nie zwróci mu kosztów przesyłki w przypadku, gdy uzna reklamację za niezasadną.”
Ocena wyroku Sądu Rejonowego
Wywód poczyniony przez sąd, łamie ugruntowaną już po stronie UOKiK jak i sądów opinię, że to po stronie kupującego leżą wszystkie koszty związane z postępowaniem reklamacyjnym, nawet nie zasadnym.
Sąd w przytaczanym orzeczeniu wprost wskazał, że w przypadku niezasadności reklamacji, sprzedawca nie ma obowiązku ponosić jakichkolwiek kosztów. Co za tym idzie, wszystkie koszty, które rzeczywiście poniesie, celem zwrotu produktu czy jego pakowania, powinny mu zostać zwrócone przez kupującego.
Co najważniejsze, pogląd ten nie jest osamotniony. W wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, sygn. akt.: II Ca 1410/19, wskazano wprost, iż interpretując przepisy przytaczanej ustawy w zw. z Dyrektywą 1999/44/WE, że
„Strona pozwana [sprzedawca, przyp. red.] nie jest przy tym, co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, pozbawiona możliwości dochodzenia zwrotu poniesionych kosztów w sytuacji, gdy reklamacja okaże się nieuzasadniona.”
Choć powyższe wyroki nie zmieniają wskazań co do klauzul niedozwolonych (nadal nie zalecamy w regulaminie sklepu zapisów przerzucających na konsumenta koszty niezasadnych reklamacji), dają sprzedającym „na odległość” szansę uchylenia się od ponoszenia bezpodstawnych kosztów. Skoro taki pogląd pojawił się już kilkukrotnie, w sytuacjach spornych sprawa nie jest już tak jednoznaczna. Szansę widzimy szczególnie w przypadkach daleko idących nadużyć ze strony konsumentów.
Dlaczego wyroki z 2020 r. nie przesądzają sprawy
Ważne – wyroki z 2020 r. powstały na gruncie art. 561² k.c. (rękojmia). Dla umów z konsumentami zawartych od 1 stycznia 2023 r. przepisy k.c. o rękojmi nie mają zastosowania (art. 43a ust. 1 u.p.k.). Ich miejsce zajął art. 43d ust. 4–6 u.p.k., który dotyczy jednak wyłącznie naprawy lub wymiany towaru niezgodnego z umową i nie rozstrzyga, kto płaci, gdy reklamacja okazuje się niezasadna. Prezes UOKiK w decyzji nr RŁO 3/2024 z 16 grudnia 2024 r. uznał za niedozwolone postanowienie wzorca umów z konsumentami. Dawało ono wykonawcy prawo obciążenia zamawiającego „wszelkimi kosztami postępowania reklamacyjnego” w razie reklamacji nieuzasadnionej, w tym kosztami ekspertyz i dodatkowych przewozów. Decyzja opiera się na art. 385¹ § 1 k.c. oraz art. 23a i 23b ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a nie na art. 43d u.p.k. Zapisu przerzucającego takie koszty na konsumenta w regulaminie nie zalecamy.
Zaznaczamy, że nadal będziemy pilnie obserwować orzecznictwo w tej kwestii i informować Was na bieżąco o zmianach w tym zakresie.

Kto ponosi koszty reklamacji towaru w trzech typowych sytuacjach (dotyczy umów zawartych od 1 stycznia 2023 r.).
Poniższa tabela zestawia, kto ponosi koszty reklamacji w typowych sytuacjach.
| Sytuacja |
Kto ponosi koszty |
Podstawa |
| Reklamacja uzasadniona (uznana przez sprzedawcę) |
Sprzedawca (przesyłka, odbiór, demontaż i ponowny montaż towaru) |
art. 43d ust. 4–6 u.p.k. |
| Reklamacja niezasadna (sprzedawca nie stwierdził niezgodności towaru z umową) |
Zależy od regulaminu sklepu; ustawa tego nie rozstrzyga wprost. Zapis obciążający konsumenta kosztami grozi uznaniem za klauzulę niedozwoloną. |
decyzja Prezesa UOKiK nr RŁO 3/2024 |
| Sprzedawca nie odpowiada na reklamację w ciągu 14 dni |
Reklamację uważa się za uznaną, a przy reklamacji uznanej koszty ponosi sprzedawca |
art. 7a ust. 1 i 2 ustawy o prawach konsumenta; art. 43d ust. 4–6 u.p.k. |
Reklamacja niezasadna a klauzule niedozwolone
Zapis przerzucający na konsumenta koszty niezasadnej reklamacji grozi uznaniem za klauzulę niedozwoloną (decyzja Prezesa UOKiK nr RŁO 3/2024). Jak widać łatwo narazić się na zarzut stosowania klauzuli niedozwolonej. Przypomnijmy, że już jedna klauzula niedozwolona może kosztować nawet 10% przychodów z poprzedniego roku rozliczeniowego, jeżeli Prezes UOKiK uzna jej stosowanie za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów.
Aby uniknąć klauzul niedozwolonych w regulaminie sklepu, przygotowaliśmy dla sprzedawców internetowych bezpłatne sprawdzenie regulaminu pod tym kątem – bezpłatny audyt regulaminu sklepu internetowego. Dzięki temu szybko dowiesz się, czy Twój regulamin je zawiera i zmniejszysz ryzyko konieczności zapłaty wysokich kar finansowych.
Najczęstsze pytania o koszty niezasadnej reklamacji
Kto płaci za przesyłkę przy niezasadnej reklamacji?
Przy reklamacji uznanej koszty przesyłki ponosi sprzedawca (art. 43d ust. 4–6 ustawy o prawach konsumenta). Przy reklamacji niezasadnej ustawa nie wskazuje wprost, kto płaci. Prezes UOKiK w decyzji RWR 15/2011 uznał obciążanie konsumentów kosztami nieuzasadnionej reklamacji za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, a wyroki z 2020 r. korzystniejsze dla sprzedawców nie przesądzają sprawy, więc w regulaminie nie warto przerzucać tych kosztów na konsumenta.
Co jeśli sprzedawca nie odpowie na reklamację w 14 dni?
Sprzedawca ma 14 dni od otrzymania reklamacji na odpowiedź. Jeśli jej nie udzieli w tym terminie, uważa się, że uznał reklamację (art. 7a ust. 1 i 2 ustawy o prawach konsumenta). Odpowiedź przekazuje się konsumentowi na papierze lub innym trwałym nośniku (art. 7a ust. 3).
Reklamacja niezasadna, bezzasadna i nieuznana – czym się różnią?
Reklamacja niezasadna (nieuzasadniona, bezzasadna) to taka, w której sprzedawca nie stwierdził niezgodności towaru z umową; te określenia używamy w tym wpisie zamiennie. Reklamacja nieuznana to po prostu reklamacja, której sprzedawca nie uwzględnił, niezależnie od tego, czy zrobił to słusznie. Sprzedawca może więc nie uznać reklamacji, która w rzeczywistości była zasadna.
Czy regulamin może obciążać konsumenta kosztami niezasadnej reklamacji?
Nie zalecamy takiego zapisu. Postanowienia umów mniej korzystne dla konsumenta niż ustawa są nieważne (art. 7 ustawy o prawach konsumenta), a zapis obciążający konsumenta „wszelkimi kosztami postępowania reklamacyjnego” Prezes UOKiK uznał za niedozwolony w decyzji RŁO 3/2024. Za stosowanie takiej klauzuli grozi kara do 10% przychodu.
Co może zrobić konsument po odrzuceniu reklamacji?
Konsument może dochodzić swoich roszczeń przed sądem, skorzystać z pozasądowego rozwiązywania sporu (np. mediacji prowadzonej przez Inspekcję Handlową) albo zwrócić się o pomoc do powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów.
Podsumowanie
- Przy reklamacji zasadnej koszty ponosi sprzedawca. Dla umów od 1 stycznia 2023 r. wynika to z art. 43d ust. 4–6 ustawy o prawach konsumenta: sprzedawca płaci za naprawę lub wymianę, odbiera towar na swój koszt i w razie potrzeby demontuje go oraz montuje ponownie.
- Art. 43d ust. 4–6 u.p.k. nie rozstrzyga kosztów przy reklamacji niezasadnej. Przepisy te dotyczą naprawy lub wymiany towaru niezgodnego z umową, a orzeczenia z 2020 r. powstały na gruncie art. 561² k.c., który po 1 stycznia 2023 r. nie obejmuje umów z konsumentami (art. 43a ust. 1 u.p.k.).
- Do regulaminu nie warto wpisywać klauzuli przerzucającej na konsumenta koszty, gdy reklamacja niezasadna zostaje odrzucona. UOKiK uznawał takie zapisy za niedozwolone (decyzje RWR 15/2011 i RŁO 3/2024, wpis nr 916 w rejestrze klauzul), a kara może sięgnąć 10% przychodu.
Masz pytania o reklamacje lub regulamin swojego sklepu? Chętnie pomożemy. Zapraszamy do kontaktu:
- e-mail: kontakt@prokonsumencki.pl
- czat w prawym dolnym rogu strony
- telefon: +48 456 456 412